Whitechapel Gallery przygotowała przekrojową prezentację archiwalną poświęconą twórczości Sengii Nengudi, pionierskiej artystki i edukatorki, której praktyka artystyczna odegrała kluczową rolę w kształtowaniu powojennej awangardy. Ekspozycja obejmuje dokumentację fotograficzną, materiały archiwalne oraz zapisy filmowe najważniejszych performansów, oferując systematyczny wgląd w dorobek artystki sytuujący się na styku rzeźby, choreografii i sztuk performatywnych.
Nengudi, związana z progresywnymi środowiskami artystycznymi Los Angeles i Nowego Jorku, współtworzyła scenę charakteryzującą się radykalnym eksperymentem formalnym oraz zaangażowaniem w komentarz społeczny. Jej twórczość stanowi syntezę różnorodnych tradycji kulturowych, łącząc wpływy afrykańskie, azjatyckie i rdzenne z elementami japońskiego teatru Noh, mitologii Joruba oraz improwizacji jazzowej. Formy te ewoluowały pod wpływem założeń ruchu Fluxus oraz japońskiej grupy Gutai, prowadząc do wypracowania unikalnego języka wizualnego.
Głównym przedmiotem wystawy jest okres, w którym artystka skrystalizowała swoje podejście do materii, wykorzystując obiekty znalezione i nietrwałe. Jej rzeźby, konstruowane z nylonowych rajstop, piasku, kamieni, nasion czy papieru, są projektowane jako struktury przeznaczone do aktywacji poprzez ruch. Kluczowym elementem ekspozycji jest analiza cyklu R.S.V.P., w którym Nengudi po raz pierwszy uczyniła nylon głównym medium swojej wypowiedzi. Praca ta, zrodzona z refleksji nad fizjologicznymi zmianami ciała po porodzie, wykorzystuje elastyczność materiału jako metaforę odporności, wytrzymałości i subwersji wobec narzuconych norm wizerunkowych.
Zgromadzona dokumentacja ukazuje proces transformacji statycznych obiektów w formy dynamiczne, realizowany m.in. poprzez wieloletnią współpracę z choreografką Maren Hassinger. Wystawa przybliża także serię Spirit Flags – flagopodobne obiekty eksponowane w przestrzeni miejskiej, których ruch był determinowany przez czynniki atmosferyczne, takie jak wiatr czy deszcz. Podejście to ilustruje zainteresowanie artystki wpływem sił zewnętrznych na strukturę i dynamikę przedmiotu.
Istotnym wątkiem prezentacji jest również ukazanie wspólnotowego i interdyscyplinarnego charakteru pracy Nengudi. Zapisy performansów, takich jak Air Propo, ukazują współpracę z muzykami i tancerzami, w której artystka wykorzystuje techniki oddechu cyrkulacyjnego, traktując własne ciało jako instrument. Działalność ta jest nierozerwalnie związana z historią niezależnych instytucji, takich jak nowojorska galeria Just Above Midtown (JAM) czy kolektyw Studio Z, które tworzyły przestrzeń dla eksperymentów poza instytucjonalnym mainstreamem.
Prezentacja w Whitechapel Gallery jest pierwszą monograficzną wystawą Sengii Nengudi w publicznej instytucji w Londynie. Ekspozycja odbywa się równolegle z przeglądem twórczości Veroniki Ryan, co pozwala na prześledzenie dialogu artystycznego między obiema twórczyniami i podkreślenie wpływu Nengudi na współczesną rzeźbę.
Dane chronologiczne i informacje o wystawie
Wystawa koncentruje się na pracach powstałych w przełomowej dekadzie między 1972 a 1982 rokiem. Wśród prezentowanych dzieł znajdują się: seria Spirit Flags (początek lat 70.), cykl R.S.V.P. (zapoczątkowany w 1976 roku) oraz dokumentacja performansów Performance Piece (1977), Performance with Inside Outside (1978) i Air Propo (1982).
Wystawa Senga Nengudi jest dostępna w Whitechapel Gallery (Galeria 5) w terminie od 1 kwietnia do 14 czerwca 2026 roku. Wstęp do galerii jest bezpłatny, natomiast wstęp na wybrane wystawy biletowane wynosi 15 funtów (9,50 funta dla osób uprawnionych do zniżek). Galeria zaprasza zwiedzających od wtorku do niedzieli w godzinach 11:00–18:00, a w czwartki do godziny 21:00.
