James Webb znalazł planetę, na której skalne chmury powstają rano i znikają nocą

Poranne niebo WASP-94A b jest gęste od chmur. Gdy to samo powietrze dociera na wieczorną stronę planety, chmur już nie ma. I nie są to chmury z wody ani lodu. To skała: magnez i krzem odparowane przez żar i skroplone w mineralną mgłę, która rodzi się o świcie i znika o zmierzchu.

Ta różnica to właśnie odkrycie. Po raz pierwszy zespół korzystający z kosmicznego teleskopu Jamesa Webba odczytał pogodę na dwóch przeciwnych stronach planety spoza Układu Słonecznego i znalazł je wyraźnie odmienne. Jedna półkula buduje chmury, druga je rozprasza.

WASP-94A b to gorący gazowy olbrzym w odległości około 700 lat świetlnych, w południowym gwiazdozbiorze Mikroskopu. Należy do gorących jowiszów: ogromnych, gazowych i tak bliskich swojej gwieździe, że rok trwa tam zaledwie kilka ziemskich dni. Strona dzienna przekracza 500 stopni Celsjusza, dość, by utrzymać w górze cięższe pierwiastki zamienione w parę. Tam, gdzie para stygnie, skrapla się w ziarnka krzemianów — materię piasku i skały — i to one tworzą chmury.

Polecane lekturyJames Webb znalazł metan na planecie olbrzymie, która ani nie płonie, ani nie zamarza

Webb niczego nie sfotografował. Gdy planeta przechodziła przed swoją gwiazdą, teleskop rozłożył światło przesączające się przez brzegi atmosfery, raz tam, gdzie świat przechodzi z nocy w dzień, raz tam, gdzie z dnia w noc. Poranny brzeg niósł sygnaturę mineralnej chmury; wieczorny wrócił czystszy. Te same pomiary pokazały, że powietrze zawiera około pięć razy więcej tlenu i węgla niż Jowisz — wskazówkę, jak i gdzie planeta powstała.

Taki odczyt to wnioskowanie, nie zdjęcie. Mapa chmur zależy od modeli atmosfery, które zamieniają widmo na temperatury, chemię i rozmiary cząstek, a różne modele mogą się różnić na brzegach. To jedna planeta, obserwowana podczas kilku tranzytów, i ta nierówna pogoda będzie wymagać kolejnych spojrzeń, zanim uznamy ją za pewnik. Dane pokazują jasno jedno: dwie strony nie są takie same.

Wynik ma znaczenie poza tym dziwnym światem. Niemal wszystkie pomiary powietrza egzoplanety traktują ją jak jednolitą kulę. WASP-94A b dowodzi, że to założenie może ukrywać planetę rozdartą na sprzeczne połowy, a mapy klimatu kreślone dla innych światów mogą mieszać klimaty, które mają ze sobą niewiele wspólnego.

Zespół zamierza zastosować tę samą metodę do innych gorących jowiszów i porównać poranne oraz wieczorne niebo kilku planet, by sprawdzić, czy ta jednostronna pokrywa chmur to osobliwość WASP-94A b, czy częsta cecha światów krążących zbyt blisko swojej gwiazdy.

Tagi: astronomia, exoplanet, James Webb Space Telescope

Więcej podobnych

TRAPPIST-1 b i c nie mają atmosfery: Webb mierzy różnicę 400 stopni

Teleskop Webba zmapował 164 000 galaktyk i odsłonił sieć kosmiczną młodego wszechświata

Webb znalazł galaktykę kilkukrotnie cięższą od Drogi Mlecznej, która prawie się nie obraca

Galaktyka Nieskończoność: Kosmiczna kolizja kształtująca nowe zrozumienie genezy czarnych dziur

Hubble uchwycił największą planetarną kołyskę — 40 razy szerszą niż Układ Słoneczny

Najcięższe czarne dziury powstają z połączeń innych czarnych dziur