Name: ChaO
Director: Yasuhiro Aoki
Genre: Animation, Fantasy, Romance
Released: 2025-08-15T00:00:00+00:00
Duration: 90 min
Cast: Ouji Suzuka, Anna Yamada, Kavka Shishido, Yuuichirou Umehara, Kenta Miyake

W ChaO księżniczka syren oświadcza się urzędnikowi firmy stoczniowej, miasto sprzedaje ich związek jako ślub stulecia, a panna młoda, według relacji krytyków, którzy film widzieli, spędza znaczną jego część jako ryba wielkości człowieka, spacerująca ulicami Szanghaju przyszłości. To pierwszy pełnometrażowy film w reżyserii Yasuhiro Aokiego, a jego punkt wyjścia działa jak świadomy akt sabotażu wobec opowieści o syrenie w kształcie, w jakim kino nauczyło się ją opowiadać, od milczącej ofiary u Andersena po disnejowską księżniczkę.

Film trafił właśnie do koreańskich kin po długiej międzynarodowej drodze, która zaczęła się od Nagrody Jury w konkursie filmów pełnometrażowych w Annecy. Laur liczy się jednak mniej niż stanowisko, jakie zajmuje Aoki. Powiedział, że animacja „po prostu wydaje się zmierzać w jednym jedynym kierunku”, a ChaO zbudowano jako odmowę wobec tego dryfu, od dziecięcych projektów postaci po gęsto rysowane miasto, po którym się poruszają.

Obsada wskazuje ten sam kierunek. Stephanowi głosu użycza Ouji Suzuka, a ChaO Anna Yamada, dwoje aktorów, dla których, jak sami przyznają, praca głosowa jest wyjątkiem: Suzuka powiedział Real Sound, że nie spodziewał się, iż jeszcze kiedyś zagra w filmie animowanym, a Yamada przyznała, że to zadanie ją stresowało. Wokół nich są Kavka Shishido, Yuuichirou Umehara, Kenta Miyake, Anna Tsuchiya i Ryota Yamasato. Zwiastun, opublikowany przez GKIDS na potrzeby dystrybucji w Ameryce Północnej, sprzedaje raczej komedię niedopasowania niż romans; opis japońskiego zwiastuna w Real Sound wymienia węgorza elektrycznego na śniadanie, lody połknięte w całości i fajerwerki odpalone w mieszkaniu. Film obsadzony w ten sposób chce być czytany najpierw jako szeroka komedia, a dopiero potem jako anime, i Aoki powiedział to wprost w rozmowie z Anime News Network: Disney jest „naprawdę dobry w robieniu filmów, które dają rozrywkę”, a on chciał, żeby ChaO był właśnie takim filmem.

Wypowiedział też drugą połowę tego zdania: „gdybyśmy po prostu szli śladami Disneya, nie moglibyśmy wyjść poza to”. Aoki dochodzi do pierwszego pełnego metrażu późno i od wewnątrz. Cartoon Brew opisuje go jako filar Studio 4°C, który pracował jako animator przy Mind Game Masaakiego Yuasy i przy Princess Arete, a zalążek ChaO jest starszy niż sam projekt. Aoki wywodzi go z animowanego klipu, który zrobił do piosenki „Twinkle” wokalistki Koda Kumi, swojego segmentu w omnibusie Amazing Nuts!, po którym piosenkarka i reżyser rozmawiali o tym, by kiedyś wspólnie zrobić pełny metraż. Koda śpiewa teraz piosenkę przewodnią „ChaO!” i powiedziała Real Sound, że to spełnienie po dziewiętnastu latach odczuwa jak spotkanie zrządzone przez los.

Rodowód instytucjonalny mówi równie wiele. Studio 4°C kieruje Eiko Tanaka, która była producentką liniową przy filmach Mój sąsiad Totoro i Podniebna poczta Kiki, zanim zbudowała studio, którego filmy rzadko są do siebie podobne: Mind Game, Tekkonkinkreet, Children of the Sea. Według koreańskiego dystrybutora Tanaka zaczęła przygotowywać ChaO w 2016 roku i wybrała baśń Andersena Mała syrenka na punkt wyjścia właśnie dlatego, że historia znana wszystkim uczyni odczytanie studia bardziej widocznym. Te same materiały podają, że w pewnym momencie produkcji groziło wstrzymanie. Trwała siedem lat i, według notatek programowych festiwalu Fantasia, wymagała ponad 100 000 rysunków, wykonanych ręcznie, jeden po drugim.

To, czego film dowodzi tą pracą, jest kwestią formy, i Aoki mówi o tym otwarcie. Przywołuje heta-uma, japoński styl celowo „niezbyt dobrego” rysunku, który może wyglądać „niemal jak dziecięcy rysunek”, i zestawia te postacie, zaprojektowane przez Hirokazu Kojimę, z tłami, które opisuje jako bardzo szczegółowe: Szanghaj wybrano, jak powiedział Cartoon Brew, ponieważ nowe i stare współistnieją tam obok siebie. Właśnie o ten kontrast chodzi, mówi, bo zespół „chciał spróbować czegoś, co potrafi tylko animacja”. Rymuje się również struktura. Aoki opisuje trzy wyznania biegnące równolegle: Stephana, dziennikarza wobec jego redaktor naczelnej, która okazuje się również syreną, oraz Roberty z kręgu przyjaciół Stephana. Punkt wyjścia przywodzi na myśl komedię ponownego małżeństwa opowiedzianą od końca, w której ślub następuje najpierw, a na zaloty trzeba zapracować później.

W tym odwróceniu może też tkwić najsłabszy punkt filmu. Stephan zostaje wciągnięty w małżeństwo, którego nie rozumie, a fabuła, tak jak ujmuje ją każde streszczenie, to powolna odwilż w opornym mężczyźnie wobec kobiety, której oddanie nigdy się nie chwieje. Kiedy Anime News Network zasugerowało Aokiemu, że niektórzy widzowie mogą uznać Stephana za okrutnego wobec ChaO, nie dał się złapać: „Jestem po stronie Stefana”, powiedział, dodając: „Rysowałem samego siebie”. Nic w opublikowanych materiałach nie pokazuje, czy film podważa dawną asymetrię Andersena, w której syrena oddaje wszystko, a mężczyzna jedynie przyjmuje, czy też po prostu ją powtarza, w rybim kostiumie i z lepszym żartem. Szeroka publiczność, której Aoki chciał, też wyraźnie nie przyszła. Anime News Network podało wpływy w wysokości 70 254 USD za pierwsze trzy dni amerykańskiej dystrybucji i 112 217 USD po tygodniu, czyli liczby festiwalowego ulubieńca, a nie filmu, który przebił się do masowej widowni.

Przyjęcie krytyczne jest ciepłe, ale wyważone. Rotten Tomatoes notuje 86 procent pozytywnych recenzji spośród 28; ważona ocena w Metacritic wynosi 67 na podstawie pięciu recenzji. Simon Abrams przyznał filmowi w RogerEbert.com trzy i pół gwiazdki na cztery i nazwał go „prawdziwą przyjemnością do oglądania i słuchania”. Koreański dystrybutor zauważa, że Nagroda Jury w Annecy uczyniła ChaO pierwszym od ośmiu lat japońskim pełnometrażowym filmem animowanym z tym wyróżnieniem. Za kamerą: scenariusz Saku Konohana, muzyka Takatsugu Muramatsu, kierownictwo artystyczne Hiroshi Takiguchi, Kojima jako główny reżyser animacji i Studio 4°C jako producent.

A teal-haired young woman in a city street in a still from the Studio 4°C animated film ChaO (2025) — A scene from *ChaO* (2025), directed by Yasuhiro Aoki

ChaO wszedł do japońskich kin 15 sierpnia 2025 roku w dystrybucji Toei. GKIDS wprowadził go do kin w Ameryce Północnej 10 kwietnia 2026 roku, a następnie wydał w wersji cyfrowej 23 czerwca i na Blu-ray 22 września. We Francji był wyświetlany od 13 maja 2026 roku w dystrybucji Eurozoom, a koreańska premiera nastąpiła 21 października 2026 roku: film wprowadziła Media Castle do sieci Megabox, bez ograniczeń wiekowych, z czasem trwania 89 minut i 40 sekund. W Polsce film był dotąd pokazywany wyłącznie na festiwalu, na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym TAURON Młode Horyzonty we wrześniu 2025 roku; w chwili pisania tego tekstu polska premiera kinowa nie została jeszcze potwierdzona.

Syrena Andersena oddała głos, by chodzić po lądzie. Syrena Aokiego zachowuje głos, chodzi po lądzie jako ryba i to mężczyźnie zostawia przemianę. Czy film wierzy w ten układ, czy tylko uważa go za zabawny, koreańska publiczność może teraz ocenić sama; widzowie w Polsce wciąż czekają, by to rozstrzygnąć.