Bestseller Saskii Noort „De Eetclub” trafia na Netflix jako siedmioodcinkowy holenderski serial o czterech zamożnych parach z Bergen, rotacyjnych wystawnych kolacjach i pożarze domu, po którym każdy z gości ma coś do ukrycia.

Saskia Noort dała swojej powieści zwyczajny tytuł. „De Eetclub” znaczy po prostu „klub kolacyjny” i nazywa instytucję, a nie zbrodnię: cztery pary w wygodnej holenderskiej miejscowości, ustalony porządek wieczorów w domach kolejnych gospodarzy i pożar, w którym ginie jeden z mężów. Kiedy Netflix zekranizował książkę, angielski tytuł przesunął akcent ze stołu na to, co się przy nim mówi. „The Perfect Lie”, w Polsce „Kłamstwo idealne”, jest obietnicą tajemnicy, podczas gdy oryginał był opisem towarzyskiego zwyczaju. Ta drobna zmiana, od miejsca do kłamstwa, dobrze otwiera drogę do holenderskiego serialu, którego punkt wyjścia należy do najstarszych kształtów powieści kryminalnej: zamkniętego kręgu ludzi, z których każdy wie trochę więcej, niż jest gotów powiedzieć.

O czym jest Kłamstwo idealne

Bohaterką historii jest Karen, grana przez Loes Haverkort, która wraz z mężem i córką przeprowadza się do Bergen, zamożnej miejscowości w prowincji Holandia Północna. Spotyka tam Hanneke, przyjaciółkę z wcześniejszego rozdziału swojego życia, i za jej pośrednictwem dostaje zaproszenie do klubu kolacyjnego: grupy dobrze sytuowanych par, które na zmianę przyjmują się nawzajem, piją dobre wino w dużych domach i traktują hojnie zastawiony stół jako sposób na życie. Dla nowo przybyłej takie zaproszenie jest skrótem do społeczności, która w innych okolicznościach otwierałaby przed nią drzwi latami.

Potem jedna z willi płonie, a w pożarze ginie Evert, w którego wciela się Edwin Jonker. Żona Everta, Babette, staje w centrum żałoby całej grupy, a Karen zaczyna podejrzewać, że pożar nie był wypadkiem, za jaki wszyscy go uważają. Netflix przedstawia tę historię jako opowieść o kręgu, w którym każdy coś ukrywa. Pytanie, które napędza siedem odcinków, jest więc szersze niż to, kto wzniecił ogień. Chodzi o to, kto spośród ludzi przy tamtym stole miał powód, by zadbać, żeby później nikt nie przyglądał się sprawie zbyt uważnie.

To czyni z Karen bohaterkę szczególnego rodzaju. Nie jest detektywką i nie ma żadnego prawa, by zadawać pytania. Jest gościem, a jej dostęp do pozostałych par sięga dokładnie tak głęboko, jak pozwala na to ich gościnność. Każda kolacja, na którą przychodzi, jest zarazem wizytą w czyimś domu, na warunkach ustalonych przez kogoś innego. Widz wchodzi do grupy razem z nią i poznaje jej reguły w tym samym tempie co ona, a to klasyczna pozycja outsiderki w opowieści o wewnętrznym kręgu.

Od powieści Saskii Noort do siedmioodcinkowego serialu

Saskia Noort należy do najpoczytniejszych autorek kryminałów w Holandii. Swoich czytelników zdobyła powieściami suspensu osadzonymi wśród ludzi, którzy z pozoru mają wszystko poukładane. Jej debiut, „Terug naar de kust”, wyznaczył ten wzór, a „De Eetclub” zamienił go w bestseller: wygodne życie jako sceneria, zbrodnia jako to, co obnaża, na czym ta wygoda się opiera. Zanim po książkę sięgnął Netflix, doczekała się już jednej adaptacji dla holenderskich kin, co wiele mówi o tym, jak mocno ta historia zakorzeniła się w holenderskiej kulturze popularnej.

Scenariusz adaptacji napisała Dorien Goertzen jako główna scenarzystka, a współautorem jest Jop Esmeijer. Ich zadanie jest dobrze znane, bo chodzi o przerobienie powieści na serial, ale wiąże się z konkretną komplikacją. Powieść prowadzona jest z perspektywy Karen, więc czytelnik wie to, co ona wie, i podejrzewa to, co ona podejrzewa. Serial z ośmiorgiem głównych aktorów nie może w ten sam sposób opierać się na jednej świadomości. Każda wersja ekranowa musi zdecydować, ile z życia pozostałych par pokazać poza polem widzenia Karen i w którym momencie, bo każda scena, której ona nie jest świadkiem, zmienia równowagę między tym, co wie widz, a tym, co wie bohaterka.

Siedem odcinków to także inna forma niż wcześniejsza wersja kinowa. Film fabularny musi ścisnąć powieściowy łańcuch kolacji do garstki scen; serial limitowany ma przestrzeń, by każdemu wieczorowi i każdemu domowi nadać własną wagę. Właśnie tą przestrzenią zwykle reklamują się streamingowe adaptacje kryminałów i to ona jest najczytelniejszym powodem, by wrócić do książki, którą holenderska publiczność już zna.

Dwie reżyserki i holenderska ekipa produkcyjna

Siedem odcinków wyreżyserowały Dana Nechushtan i Margien Rogaar, które podzieliły serial między siebie. Rozdzielenie serialu limitowanego między dwie osoby reżyserujące to w europejskiej telewizji powszechna praktyka, bo odcinki często kręci się blokami, a to nakłada na scenariusz szczególną odpowiedzialność: informacje muszą płynąć we właściwej kolejności od odcinków jednej reżyserki do odcinków drugiej. W zagadce zbudowanej na tym, co każda z postaci zatrzymuje dla siebie, kolejność odsłon to większość rzemiosła.

Serial wyprodukowała Fiction Valley, niezależna holenderska firma producencka, a producentkami są Jacqueline de Goeij i Annemieke van Vliet. Dołącza on do szeregu niderlandzkojęzycznych produkcji oryginalnych, które Netflix zaproponował międzynarodowej publiczności, do katalogu obejmującego mroczny dramat „Ares” i osadzone w Amsterdamie „Dirty Lines”. Zakład jest za każdym razem ten sam, co w całej Europie: lokalna historia opowiedziana we własnym języku może podróżować, jeśli jej punkt wyjścia jest na tyle mocny, że działa bez przekładu.

Bergen, miejsce, które wykonuje pracę

Bergen nie jest neutralnym tłem. Miejscowość leży w pobliżu wydm i wybrzeża Morza Północnego w Holandii Północnej, kawałek drogi od Alkmaaru, i od dawna uchodzi za jedno z zamożniejszych miejsc w kraju: wieś dużych wolnostojących domów i zadbanych ogrodów. Jej nazwa niesie dla holenderskich czytelników skojarzenia podobne do tych, jakie dla Brytyjczyków czy Amerykanów niosą niektóre miasteczka w Surrey albo w Connecticut.

Ma to znaczenie ze względu na holenderski stosunek do pieniędzy. Holandia lubi widzieć siebie jako kraj trzeźwy, w którym popisywanie się jest w złym guście, a ten autoportret streszcza znane powiedzenie „doe maar normaal, dan doe je al gek genoeg” (zachowuj się normalnie, to i tak wystarczająco szalone). W takiej kulturze ekskluzywny klub kolacyjny w bogatej miejscowości jest cichą demonstracją statusu, sposobem zaznaczenia, kto jest w środku, bez ogłaszania tego na głos. Powieść Noort czerpie napięcie z tej sprzeczności, a serial ją dziedziczy: grupa, która przedstawia się jako krąg przyjaciół, jest zarazem prywatnym układem między ludźmi, którzy mają bardzo wiele do stracenia.

Gatunek, który wyrósł wokół tego pomysłu

Widzowie spoza Holandii rozpoznają ten zarys z telewizji anglojęzycznej. „Wielkie kłamstewka” („Big Little Lies”), adaptacja powieści Liane Moriarty z 2014 roku, postawiły grupę zamożnych rodziców z Monterey wobec śmierci, o której wspólnie postanawiają milczeć. „Od nowa” („The Undoing”), oparte na powieści Jean Hanff Korelitz „You Should Have Known”, umieściło morderstwo wewnątrz uprzywilejowanego nowojorskiego małżeństwa. „Dziewięcioro nieznajomych” („Nine Perfect Strangers”) zamknęło grupę zamożnych dorosłych w ośrodku wellness. Wszystkie trzy łączy przekonanie, że pieniądze kupują pewien rodzaj dyskrecji, i wszystkie trzy trafiły na ekran długo po tym, jak ukazała się książka Noort.

Żaden z tych seriali nie wywodzi się z „De Eetclub”, ale porównanie przydaje się w dwóch kierunkach. Tłumaczy, dlaczego Netflix dostrzegł międzynarodowy potencjał w holenderskiej powieści z poprzedniej dekady: rynek zagadek z kręgów zamożnych ludzi jest już sprawdzony. Pokazuje też, co ma holenderska historia, czego brakuje amerykańskim. W Monterey bogactwo jest spektaklem, z widokiem na ocean i luksusem na pokaz. W Bergen bogactwo ma pozostać dyskretne, a zbrodnia w takim otoczeniu zagraża naraz dwóm rzeczom: ludziom, których dotyczy, i grzecznościowej fikcji, że nikt tutaj nie jest aż tak bogaty.

Sama konstrukcja jest starsza niż którykolwiek z tych seriali. Zamknięta przestrzeń, stała grupa postaci i ktoś z zewnątrz, kto pojawia się na początku opowieści, to kształt dramatu salonowego. Henrik Ibsen budował na nim sztuki, a Agatha Christie zbudowała całą twórczość na przyjęciu, na którym każdy ma motyw. Klub kolacyjny daje tej starej formie współczesny napęd. Ponieważ wieczory krążą od domu do domu, każda kolacja przenosi dramat do innego wnętrza, z innym gospodarzem, który decyduje o tym, co widzą goście.

Obsada serialu Kłamstwo idealne

Loes Haverkort gra w serialu główną rolę, Karen, nowo przybyłą w centrum historii, postać, przez którą widz poznaje klub. Wokół niej w zespole aktorskim znaleźli się Remko Vrijdag jako Ivo Smit, Rifka Lodeizen, Noortje Herlaar, Edwin Jonker jako Evert, Charlie-Chan Dagelet, Matthijs van de Sande Bakhuyzen i Teun Luijkx. Dla holenderskiej publiczności to znajome nazwiska z kina, teatru i telewizji; dla większości widzów za granicą serial będzie pierwszym spotkaniem z nimi.

The Perfect Lie - Netflix — Kłamstwo idealne. Photo: Netflix

Obsada odpowiada wymaganiom formatu. Opowieść o czterech parach potrzebuje ośmiorga aktorów, z których każde udźwignie część zagadki, ponieważ każdy członek kręgu jest potencjalnym strażnikiem sekretu. Zespół uznanych wykonawców zamiast jednej gwiazdy otoczonej aktorami drugiego planu to logiczny wybór dla historii, w której podejrzenie musi rozkładać się równo wokół całego stołu.

Jedna historia, wiele tytułów

Serial podróżuje po świecie pod zadziwiająco różnymi nazwami, a każda z nich odczytuje historię inaczej. W Niemczech nosi tytuł „Und hüte dich vor dem Bösen”, czyli ostrzeżenie przed złem. We Francji to „Petits meurtres entre voisins”, małe morderstwa wśród sąsiadów. Włochy nazywają go „Il gusto amaro del tradimento”, a Portugalia „O Gosto Amargo da Traição”, w obu przypadkach chodzi o gorzki smak zdrady. Publiczność hiszpańskojęzyczna zna go jako „El club gastronómico”, Brazylia jako „As Amigas do Clube”, Turcja jako „Yalanlar Kulübü”, czyli klub kłamstw. Polska i Rumunia zachowują angielską ideę: u nas to „Kłamstwo idealne”, w Rumunii „Minciuna perfectă”. Tytuły skandynawskie, „Middagssällskapet”, „Madklubben” i „Middagsklubben”, pozostają najbliżej oryginału Noort, bo nazywają sam klub kolacyjny.

W przypadku opowieści o tym, jak ludzie przedstawiają się sobie nawzajem, ta lista pasuje zaskakująco dobrze. Niektóre tytuły akcentują zbrodnię, inne zdradę, jeszcze inne towarzyski rytuał, i tylko nieliczne zostają przy zwyczajnej instytucji, którą wybrała Noort. Każdy z nich jest drobnym aktem interpretacji, a razem tworzą mapę odczytań, na które pozwala ten punkt wyjścia: thriller, dramat moralny, satyra społeczna.

Informacje o premierze

„Kłamstwo idealne” („The Perfect Lie”) miało światową premierę na Netflix 10 września 2026 roku. To siedmioodcinkowy serial limitowany w języku niderlandzkim, adaptacja powieści Saskii Noort „De Eetclub” autorstwa Dorien Goertzen i Jopa Esmeijera, w reżyserii Dany Nechushtan i Margien Rogaar, wyprodukowany przez Fiction Valley. Na czele obsady stoi Loes Haverkort, a towarzyszą jej Remko Vrijdag, Rifka Lodeizen, Noortje Herlaar, Edwin Jonker, Charlie-Chan Dagelet, Matthijs van de Sande Bakhuyzen i Teun Luijkx.

Polski i angielski tytuł obiecują jedno doskonałe kłamstwo, coś, co można odnaleźć i zdemaskować. Punkt wyjścia wskazuje jednak gdzie indziej: na grupę ludzi, z których każdy ma coś do ochrony i każdy rozumie, że prawda kosztowałaby ich wszystkich jednocześnie. To, czy serial znajdzie się ostatecznie bliżej swojego tytułu, czy prostszego oryginału Noort, rozstrzygnie dopiero ostatni odcinek. Już sam układ wyjściowy jasno pokazuje natomiast, że w Bergen miejsce przy stole ma swoje warunki.