Filmy

The Color of Money to luźniejsza, cieplejsza kontynuacja, a Paul Newman wynagradza oczekiwanie

Martin Scorsese w 1986 roku przywraca Szybkiego Eddiego, tym razem jako mentora Toma Cruise'a.
Martha O'Hara
Dodaj nas w Google

Ćwierć wieku po The Hustler Fast Eddie Felson wraca, choć początkowo nawet nie siada do gry. W filmie Martina Scorsesego The Color of Money Paul Newman wciela się w Eddiego, który sprzedaje alkohol w Chicago i wiedzie wygodne życie, ale jego spojrzenie jest jakby przygaszone. Wszystko zmienia się, gdy patrzy, jak młody gracz Vincent Lauria (Tom Cruise) ogrywa Juliana w bilardowej odmianie dziewiątki. Dawny głód gry powraca. Podobnie jak pierwowzór, film powstał na podstawie powieści Waltera Tevisa. To kontynuacja, nie remake — i właśnie na tym polega jego największa siła.

Eddie nie wraca do stołu sam. Wraca do gry za pośrednictwem kogoś innego. Proponuje Vincentowi i jego dziewczynie Carmen (Mary Elizabeth Mastrantonio) układ: sześć tygodni w trasie, kolejne sale bilardowe i turniej dziewiątki w Atlantic City na sam koniec. Eddie zgarnia większość wygranych, a straty bierze na siebie. W zamian oczekuje posłuszeństwa. Chce też nauczyć Vincenta pierwszej zasady bilardowego naciągacza: trzeba grać poniżej swoich możliwości, żeby przeciwnik nie przestał stawiać pieniędzy. Vincent tego nie znosi. Jest utalentowany, ale niedoświadczony, uwielbia publiczność i nie rozumie, dlaczego ktokolwiek miałby ukrywać swoje umiejętności.

YouTube video

To napięcie napędza cały film. Newman gra Eddiego jako człowieka, który przez lata wmawiał sobie, że ma już za sobą bilardową karierę, a teraz ożywa na widok młodego gracza, którego może ukształtować. Za tę rolę otrzymał Oscara dla najlepszego aktora. Najbardziej podoba mi się to, jak niewiele jest tu nostalgii. Eddie nie jest ani świętym, ani mądrym starcem. Wykorzystuje niepewność Vincenta dotyczącą Carmen, podsuwa mu wędkę w postaci cennego kija i po cichu nagina układ na własną korzyść. Gdy ma dość popisów Vincenta w sali bilardowej Orvisa, po prostu odchodzi. Mentor jest równie próżny co uczeń, tylko lepiej to ukrywa. Film Scorsesego wszedł na ekrany w październiku 1986 roku; jego pierwowzór pochodzi z 1961 roku.

Cruise jest dla niego idealnym kontrapunktem. Jego Vincent to sama energia i brawura, showman, który nie potrafi powstrzymać się od popisowego zagrania, nawet jeśli odstrasza nim zamożniejszego przeciwnika. Łatwo uznać go za irytującego — i film właśnie na to liczy — ale Cruise z wyczuciem pozwala, by spod tej pozy cały czas przebijał urok chłopaka. Carmen w wykonaniu Mastrantonio jest bystrzejsza, niż sądzą obaj mężczyźni. Zna swoją wartość w tym układzie, przypomina Eddiemu, że są partnerami i obojgu zależy na Vincentcie, a przy tym nie udaje ozdoby u boku żadnego z nich.

Role drugoplanowe są mniej rozbudowane. Janelle grana przez Helen Shaver, urażona nagłym odejściem Eddiego, pozostaje głównie na obrzeżach opowieści. Julian Johna Turturro dostaje kilka wyrazistych scen, zanim fabuła ruszy dalej bez niego. Forest Whitaker pojawia się jako Amos, bilardowy naciągacz, który pokonuje Eddiego i go upokarza. Ta porażka ma znaczenie, bo odsyła starszego gracza z trasy i kieruje go ku turniejowi.

Środkowa część filmu nieco się dłuży. Sala bilardowa za salą bilardową, numer za numerem: schemat staje się jasny dość wcześnie, a część powtórzeń nie uzasadnia poświęconego im czasu. To tempo przynosi jednak efekty, gdy obaj mężczyźni przestają udawać, że tworzą zespół. Popisy Vincenta niemal rujnują partię, którą ma przegrać z Grady’m Seasonsem, a obserwowanie, jak o włos nie doprowadza do katastrofy, skłania Eddiego, by znów chwycił za kij.

Zakończenie jest ciekawsze niż zwykły pojedynek. W Atlantic City Eddie pokonuje Vincenta, po czym dowiaduje się, że ten celowo odpuścił mecz, wcześniej wykorzystując partię z Grady’m, by podbić własne kursy. Vincent i Carmen wręczają Eddiemu 8000 dolarów należnej mu części. Ma to być prezent, ale Eddie odbiera go jako obelgę. W półfinale poddaje mecz i oddaje pieniądze. Chce wygrać uczciwie, na własnych zasadach. Ostatnia konfrontacja to prywatny pojedynek z Vincentem, przed którym Eddie ogłasza: „Wracam!”

Nie będę udawać, że ten film dorównuje The Hustler — zresztą wielu krytyków już wówczas mówiło to samo. Jest luźniejszy i mniej ponury. Ma jednak to, czego potrzebuje dobra kontynuacja: powód, by powstać. To historia człowieka, który kiedyś stracił wszystko i teraz musi zdecydować, ile jest warte zwycięstwo.

Obsada

Zdjęcia: The Movie Database (TMDB)

Tagi: , , , , , ,

Dodaj nas w Google

Dyskusja

Jest 0 komentarzy.