Nicholas Pocock, kapitan statku, który namalował brytyjskie bitwy morskie od wewnątrz

Nicholas Pocock

Photo: Nicholas Pocock / CC0, via Wikimedia Commons

Urodzony	2 marca 1740 Bristol
Zmarł	9 marca 1821 (81)
Zawód	Malarz marynistyczny
Nagrody	Czu0142onek Akademii Kru00f3lewskiej u00b7 Malarz Marynistyczny Jerzego III

Gdy Admiralicja Brytyjska potrzebowała dokumentacji bitwy pod Trafalgarem, mogła zwrócić się do dowolnego malarza z Królewskiej Akademii. Zamiast tego wybrano Nicholasa Pococka – człowieka, który nigdy nie studiował w akademii, który nauczył się rysować, szkicując takielunek w dziennikach okrętowych podczas rejsów przez Atlantyk jako kapitan statku handlowego. Pocock oferował coś, czego żadne akademickie wykształcenie nie mogło zapewnić: dokładnie wiedział, jak wygląda bukszpryt pod ostrzałem, bo kiedyś to on był za niego odpowiedzialny.

Pocock odziedziczył morze po przodkach. Urodzony w Bristolu w 1740 roku, syn marynarza, w młodym wieku wszedł w handel morski i awansował do rangi kapitana statku przed dwudziestym piątym rokiem życia. Przez ponad dekadę dowodził statkiem handlowym Lloyd na trasie Bristol–Charleston, wypełniając puste miejsca w dziennikach okrętowych nie rutynowymi zapiskami, ale starannymi rysunkami tuszem i lawowaniem przedstawiającymi linie brzegowe, statki i pogodę. National Maritime Museum w Greenwich przechowuje cztery z tych dzienników – należą one do najbardziej niezwykłych dokumentów w historii brytyjskiej marynarki: częściowo zapis nawigacyjny, częściowo szkicownik, częściowo wizualny pamiętnik.

Kariera malarza zaczęła się przypadkiem. W 1778 roku jego pracodawca Richard Champion zbankrutował, będąc ofiarą zakłóceń, jakie wojna o niepodległość Stanów Zjednoczonych wprowadziła w handlu transatlantyckim. Pocock miał czterdzieści lat, żadnych dochodów i talent, który dotąd wykorzystywał jedynie jako zajęcie poboczne. Sir Joshua Reynolds, najbardziej autorytatywny krytyk sztuki w Wielkiej Brytanii, spojrzał na jego prace i zachęcił go, by potraktował je poważnie. Pierwsze obrazy pojawiły się w Królewskiej Akademii w 1782 roku, w tym samym roku Pocock otrzymał pierwsze duże zlecenie: serię płócien dokumentujących zwycięstwo admirała Rodneya w bitwie u wysp Saintes.

To zlecenie ustanowiło wzorzec, który miał zdefiniować jego karierę. Pocock nie był malarzem, który wymyślał sceny morskie; był dokumentalistą, który odtwarzał je z chirurgiczną precyzją. Do każdej większej bitwy morskiej gromadził plany statków, mapy bitewne i szczegółowe relacje oficerów oraz marynarzy, którzy przetrwali starcie. Korespondował z dowódcami flot, krzyżowo weryfikował zeznania dotyczące kierunku wiatru i pogody oraz tworzył wstępne rysunki poszczególnych okrętów, zanim skomponował scenę finalną. Admiralicja uważała tę metodologię za bardziej użyteczną niż cokolwiek, co mógł zaoferować wykształcony akademicko malarz pejzażysta.

W 1794 roku był świadkiem Chwalebnego Pierwszego Czerwca z pokładu HMS Pegasus, będąc pierwszym artystą od ponad wieku, który obserwował z bliska większe brytyjskie starcie morskie. Doświadczenie to zaowocowało serią sześciu obrazów powszechnie uznawanych za najlepsze dzieło w jego karierze – płócien, w których techniczna precyzja jego wcześniejszych prac zyskała coś, czego im dotąd brakowało: fakturę kogoś, kto naprawdę się bał. Seria ta wisi obecnie w National Maritime Museum.

To, czego jego obrazy nie pokazują, jest być może równie istotne jak to, co ukazują. Pocock otrzymywał zlecenia od zwycięzców i pracował na podstawie relacji dostarczanych głównie przez ocalałą brytyjską strukturę dowodzenia. Chaos bitwy – zamieszanie z sygnałami, sceny, których nie mógł być świadkiem z jednego punktu obserwacyjnego – był z konieczności nieobecny na obrazach przeznaczonych jako celebracyjne zapisy. Jego seria Bitwy pod Trafalgarem powstała na podstawie relacji ocalałych po śmierci Nelsona, a obrazy przedstawiają uporządkowaną, czytelną wersję starcia, które uczestnicy opisywali jako niezrozumiały hałas i dym. Czy stanowi to ograniczenie, czy po prostu warunek wszelkiej sztuki upamiętniającej – to pytanie, na które jego kariera nigdy nie udzieliła odpowiedzi.

W 1804 roku został członkiem stowarzyszonym Królewskiej Akademii, mianowano go malarzem marynistycznym Jerzego III i cieszył się patronatem Samuela Hooda, 1. wicehrabiego Hood, jednej z najbardziej wpływowych postaci morskich swojej epoki. Udar w 1817 roku zmusił go do przejścia na emeryturę. Zmarł w domu swojego syna Izaaka w Cookham w Berkshire w 1821 roku – przeżywszy zarówno flotę, którą malował, jak i wojnę, którą ta flota toczyła.

Jego twórczość pozostaje w ciągłym obiegu: w National Maritime Museum, w Królewskiej Kolekcji, w Museo del Prado oraz w salach aukcyjnych, gdzie jego płótna marynistyczne osiągają poważne ceny, ilekroć się pojawiają. Ilustrowane dzienniki w Greenwich są być może dziwniejszym dziedzictwem – dokumenty pokazujące oficera, który myślał obrazami na długo przed tym, zanim został malarzem, wypełniającego marginesy obowiązków nawykami człowieka, który nie mógł przestać patrzeć na morze.

Tagi: artists, malarze, malarstwo morskie, Bitwa nad Nilem, Bitwa pod Trafalgarem, Nicholas Pocock

Powiązane osoby

Powiązane osoby

Dyskusja