Mo Gilligan zgodził się zniszczyć własne ciało przed kamerą i na tym polega sztuczka. Przez 28 dni je smażonego kurczaka trzy razy dziennie i nic więcej, a ekipa rejestruje, co dzieje się z człowiekiem, który dawniej sięgał po to samo pudełko bez namysłu. Eksperyment to przynęta. Film pod spodem stawia inne pytanie: kto zdecydował, że ma tego pragnąć, dlaczego czekało na niego tuż za rogiem i dlaczego kosztowało tak mało.

Kurczak nasz powszedni: Fastfoodowy spisek zaczyna się jako próba wytrzymałości i twardnieje w śledztwo. Gilligan, komik stand-upowy debiutujący jako dokumentalista, sięga po najstarszy chwyt gatunku: posadzić prowadzącego na diecie, podłączyć do aparatury, patrzeć, jak zmieniają się liczby. Porównanie, do którego film sam się przyznaje, to Super Size Me. Różnica tkwi w tym, dokąd kieruje się kamera, gdy miesiąc dobiega końca. Morgan Spurlock zatrzymał się na ciele; Gilligan używa go jako drzwi i przez nie przechodzi.

To ta jedna decyzja dźwiga całość. Ciśnienie, sen, waga są prawdziwe i film je zużywa, ale są progiem, nie celem. W środku Gilligan przewija głód do tyłu: wychodzi z baru z kurczakiem na południu Londynu, przekracza Atlantyk, wchodzi na przemysłowe linie drobiowe i do archiwów reklamowych. Pytanie, które go prowadzi, nie jest pytaniem formatu. Nie co smażony kurczak robi jemu, lecz kto sprawił, że go je, dlaczego tutaj i dlaczego tak tanio.

Stawia własną pozycję w centrum. Gilligan jest czarnym brytyjskim komikiem, a smażony kurczak od stulecia stoi obok rasowego stereotypu, sprzedawany i wyśmiewany w tym samym zdaniu. Traktuje tę historię jako dowód, nie jako ozdobę. Film śledzi, jak danie o głębokich korzeniach w kuchni afroamerykańskiej zostało uprzemysłowione, oddane w franczyzę, a potem odsprzedane społecznościom, które wcześniej nim karykaturowano. Ten wątek zwykle ginie pod licznikiem zjedzonych porcji, i to on daje dokumentowi kręgosłup.

Producent zapowiada zamysł. Mindhouse, firma zbudowana przez Louisa Theroux, robi dokumenty w pierwszej osobie, w których prowadzący jest narzędziem, nie ozdobą. Reżyserka Liana Stewart utrzymuje przy życiu komiczny rytm Gilligana, gdy materiał twardnieje, więc przekonuje ton na równi z danymi. Gdy przychodzą liczby, spadają na widza, który przed chwilą się śmiał.

Pod osobistym eksperymentem leży maszyneria, na którą wskazuje tytuł. Ekonomia fast foodu, która czyni z posiłku ze smażonego kurczaka najtańsze ciepłe kalorie na ulicy, zaprojektowane tak, by były w zasięgu właśnie tam, gdzie brakuje czasu i pieniędzy. Przemysłowa hodowla produkująca ptaki w skali i tempie, których prawie nikt sobie nie wyobraża. Koszt zdrowotny, który nie rozkłada się równo, lecz koncentruje w dzielnicach z największą liczbą lokali na kilometr kwadratowy. Głód został zbudowany. Ktoś go zbudował. Ktoś buduje go dalej.

Siła filmu polega na tym, że Gilligan nie stoi na zewnątrz tego, co opisuje. Nie jest naukowcem z wizytą: jest klientem, który w tym wyrósł, i film mu o tym nie pozwala zapomnieć. Sympatia jest prawdziwa. Bar z kurczakiem to miejsce spotkań tak samo jak problem zdrowia publicznego. Kurczak nasz powszedni trzyma przyjemność i koszt w tej samej dłoni, dlatego śledztwo czyta się jak rozliczenie, nie jak kazanie.

Czego eksperyment nie potrafi zamknąć, to szczelina, którą odsłania. Gilligan może przestać jeść; przemysł nie przestaje sprzedawać, fermy nie przestają działać, reklama nie przestaje działać na następnego, który wejdzie zmęczony i w pośpiechu. Nawrócony prowadzący to jeden punkt danych; system, który opisał, jest stałą.

Kurczak nasz powszedni: Fastfoodowy spisek wyreżyserowała Liana Stewart, a wyprodukował Mindhouse. Film trwa 96 minut i wchodzi na Netflix na całym świecie 5 sierpnia 2026 roku.

Tagi: Netflix, film dokumentalny, fast food, Kurczak nasz powszedni: Fastfoodowy spisek, Liana Stewart, Mindhouse