Drugi film Illumination o Minionkach wysyła jedenastoletniego Gru w latach 70. na przesłuchanie do gangu superzłoczyńców, a długie opóźnienie spowodowane pandemią zakończyło się jednym z największych sukcesów kasowych 2022 roku.

„Minionki: Wejście Gru” (Minions: The Rise of Gru) to piąty film z serii „Jak ukraść księżyc” studia Illumination i drugi, w którego centrum stoją żółci, bełkoczący pomocnicy, a nie ich szef. Film cofa historię do lat 70., kiedy jedenastoletni Gru mieszka z matką w podmiejskim domu z kryjówką w piwnicy i ma już do dyspozycji małą armię Minionków, które zaciągnęły się do pracy u niego. Trwa 87 minut i trafił do amerykańskich kin 1 lipca 2022 roku, dwa lata później, niż planowano.

Punktem wyjścia jest przesłuchanie. Vicious 6, drużyna superzłoczyńców, którą młody Gru ubóstwia, właśnie zdradziła swojego założyciela, Wild Knucklesa, i zostawiła go na pewną śmierć podczas skoku, którego celem był Zodiac Stone, amulet związany z chińskim zodiakiem. Kierowany teraz przez złodziejkę Belle Bottom, której cały styl to hołd dla ery disco, gang zaprasza chętnych do zajęcia wolnego miejsca. Gru się zjawia, przesłuchanie idzie mu fatalnie, a na odmowę odpowiada kradzieżą kamienia i ucieczką.

Ta kradzież uruchamia dwa pościgi. Minionek o imieniu Otto, zanim ktokolwiek się zorientuje, zamienia kamień na kamyk-maskotkę; Gru zostaje porwany przez jak najbardziej żywego Wild Knucklesa i wywieziony do San Francisco; a Kevin, Stuart i Bob ruszają mu na ratunek, po drodze biorąc lekcje kung-fu u akupunkturzystki o imieniu Master Chow. Wszystko zbiega się na paradzie z okazji chińskiego Nowego Roku w Chinatown, gdzie do gry wchodzi moc kamienia, który potrafi zamieniać ludzi w zwierzęta zodiaku. Zarys jest celowo prosty: porwanie, ratunek i skradziony przedmiot, czyli ten sam szkielet, z którego komedie familijne korzystają od dziesięcioleci.

Relacją, która nadaje historii kształt, jest więź między Gru a Wild Knucklesem. Starzejący się kanciarz, który porywa chłopca, w końcu uczy go fachu, a obaj wspólnie okradają Bank of Evil, zanim Vicious 6 zaczną ich szukać. To najbliższe, co prequel ma do zaoferowania jako opowieść o początkach dorosłego Gru z filmu „Jak ukraść księżyc?” (2010): chłopak, którego pierwszym mentorem zostaje starszy złoczyńca gotów traktować go poważnie.

Kto stoi za filmem

Reżyserem jest Kyle Balda, a jako współreżyserzy podpisani są Brad Ableson i Jonathan del Val. Balda to stały współpracownik Illumination: przy filmie „Lorax” (2012) jego współreżyserem był Chris Renaud, a przy filmach „Minionki” (2015) i „Gru, Dru i Minionki” (2017) Pierre Coffin. Ableson wywodzi się z animacji telewizyjnej, gdzie reżyserował odcinki serialu „Simpsonowie”, i był to jego pierwszy film pełnometrażowy; del Val był wcześniej współreżyserem filmu „Sekretne życie zwierzaków domowych 2” (2019).

Scenariusz napisał Matthew Fogel na podstawie historii, którą opracował razem z nim Brian Lynch, scenarzysta filmu „Minionki”. Chris Meledandri, który w 2007 roku założył Illumination, był producentem razem z Janet Healy i Chrisem Renaudem, a animację wykonano w paryskim studiu firmy. Scenograf Eric Guillon, który kształtuje wygląd serii od pierwszego filmu „Jak ukraść księżyc?”, skierował kontynuację ku dzieciństwu Gru, gdy Universal w 2017 roku zaczął rozważać pomysły na sequel.

Pandemia wpłynęła na premierę znacznie bardziej niż na sam film. „Wejście Gru” miało pierwotnie trafić do kin 3 lipca 2020 roku; gdy wiosną tego roku paryskie studio zostało tymczasowo zamknięte, zespół kontynuował pracę z domów, a film ukończono 1 lipca 2020 roku. Universal Pictures przesunął go potem dwukrotnie, najpierw na lipiec 2021 roku, a ostatecznie na 1 lipca 2022 roku, ponieważ z powodu COVID-19 kina na całym świecie pozostawały zamknięte lub działały z ograniczeniami.

Jako konsultanci kreatywni od realiów epoki i miejsca akcji pracowali dla studia Wade Eastwood i Ric Meyers, a Flora Zhao została zatrudniona jako konsultantka do spraw kultury chińskiej, co pokazuje, jak mocno fabuła opiera się na kung-fu, zodiaku i Chinatown w San Francisco. Film jest dedykowany Madeline Montero, animatorce, która zmarła w trakcie produkcji.

Znane głosy i nowi złoczyńcy

Steve Carell powraca jako Gru, któremu użycza głosu od 2010 roku. Pierre Coffin, współreżyser pierwszych filmów z serii „Jak ukraść księżyc” i twórca bełkotu Minionków, ponownie podkłada głos wszystkim Minionkom, w tym Kevinowi, Stuartowi, Bobowi i debiutującemu Otto. Julie Andrews wraca jako matka Gru, a Russell Brand po raz ostatni w serii użycza głosu postaci Dr. Nefario, który prowadzi tu sklep z płytami.

Nowe twarze należą głównie do Vicious 6. Taraji P. Henson użycza głosu Belle Bottom, Jean-Claude Van Damme gra postać Jean-Clawed, której prawe ramię to gigantyczne mechaniczne szczypce homara, Dolph Lundgren to jeżdżący na wrotkach Svengeance, Danny Trejo to Stronghold z metalową dłonią, a Lucy Lawless to Nun-chuck, zakonnica uzbrojona w nunczako. Michelle Yeoh użycza głosu Master Chow, a Alan Arkin gra Wild Knucklesa w roli, która okazała się jego ostatnią rolą filmową; zmarł w czerwcu 2023 roku.

Obsadzenie całej grupy weteranów kina akcji w rolach animowanych złoczyńców samo w sobie wygląda na puszczenie oka: Van Damme, Lundgren, Trejo i Lawless zbudowali kariery na fizycznych walkach na ekranie, a tutaj pracują wyłącznie głosem. Will Arnett i Steve Coogan na krótko wracają z głównych filmów serii „Jak ukraść księżyc”, a raper RZA użycza głosu motocykliście, który zaprzyjaźnia się z Otto w drodze do San Francisco.

Szafa grająca z lat 70.

To w muzyce osadzenie akcji w epoce widać na papierze najwyraźniej. Album ze ścieżką dźwiękową, którego producentem jest Jack Antonoff, wydany przez Decca i Verve 1 lipca 2022 roku, zawiera covery przebojów funku, popu i soulu z lat 70. w wykonaniu współczesnych artystów. Diana Ross i Tame Impala nagrali singiel promujący płytę, „Turn Up the Sunshine”, wydany 20 maja 2022 roku; Kali Uchis nagrała własną wersję „Desafinado”, a St. Vincent zmierzyła się z „Funkytown”.

Heitor Pereira, kompozytor Illumination od pierwszego filmu „Jak ukraść księżyc?”, napisał muzykę ilustracyjną. Album z nią, wydany tydzień po premierze filmu, zawiera dodatkowo utwory „Bad Moon Rising” i „You Can’t Always Get What You Want” w wykonaniu Carella i Coffina. Nowa wersja motywu przewodniego serii „Jak ukraść księżyc”, którą przygotowali Pereira i Pharrell Williams, zaśpiewana przez chór dziecięcy, pojawia się w filmie, ale nie ma jej na żadnym z albumów.

Od ofiary pandemii do rekordu kasowego

Dwuletnie oczekiwanie opłaciło się komercyjnie. Film miał premierę na Międzynarodowym Festiwalu Filmów Animowanych w Annecy 13 czerwca 2022 roku, w Australii trafił do kin tydzień przed Stanami Zjednoczonymi, a w Ameryce Północnej zarobił 107 mln dolarów w pierwsze trzy dni i 123,1 mln dolarów w czterodniowy weekend Dnia Niepodległości, co było rekordem dla tego święta. Ostatecznie zebrał na świecie 940,2 mln dolarów przy budżecie, który według doniesień wynosił od 80 do 100 mln dolarów, co dało piąty najwyższy wynik kasowy 2022 roku.

Część tego wyniku zapewniła publiczność, której nikt nie przewidział. W ciągu kilku dni od premiery grupy nastoletnich chłopców zaczęły przychodzić na seanse w garniturach, naśladując styl Gru, i publikować relacje z tych wyjść w serwisie TikTok pod tagiem Gentleminions, często do utworu „Rich Minion” rapera Yeat, napisanego do jednego ze zwiastunów filmu. Trend zapoczątkowali australijscy licealiści; niektóre brytyjskie kina przestały wpuszczać grupy w garniturach po seansach, na których dochodziło do zakłóceń, a według sondaży widowni około jednej trzeciej kupujących bilety w USA miało od 13 do 17 lat, co jak na film animowany jest wyjątkowo wysokim odsetkiem. Tymczasem w Chinach w wersji kinowej końcową scenę zastąpiono planszą z informacją, że Wild Knuckles został aresztowany i skazany na dwadzieścia lat więzienia.

Zainteresowanie przy nagrodach nie wyszło poza krąg animacji i kina familijnego: cztery nominacje do Annie Awards, nominacja Producers Guild i Kids’ Choice Award dla ulubionego filmu animowanego. Seria szybko poszła dalej: w 2024 roku powstał film „Gru i Minionki: Pod przykrywką”, a 1 lipca 2026 roku do kin trafił film „Minionki i straszydła” w reżyserii Pierre’a Coffina. Na tle tego cyklu „Wejście Gru” jest krótką komedią familijną ze ścieżką dźwiękową z epoki i historią mentora w centrum; jego miejsce w serii zależy mniej od wymyślania formuły na nowo, a bardziej od wyczucia czasu, jako część, która pojawiła się akurat wtedy, gdy rodziny były gotowe wrócić do kin.