Sally Hardesty krzyczy, gdy Leatherface wbiega do pokoju z rykiem piły mechanicznej. Scena ta, pozbawiona efektów specjalnych i dosłownego gore, potrafi przykuć do fotela z siłą, jakiej większość ówczesnego kina grozy nie potrafiła osiągnąć nawet przy znacznie większych środkach. Tobe Hooper nie potrzebował kaskaderów ani komputerowych efektów, aby wyznaczyć nowe terytorium gatunku slasher.

Teksańska masakra piłą mechaniczną to niezależna produkcja z 1974 roku, nakręcona za mniej niż 140 tysięcy dolarów. Hooper, pracując z niedoświadczoną obsadą i minimalnym budżetem, stworzył film, który przemawiał językiem obcym ówczesnemu kinu grozy głównego nurtu. Historia pięciu przyjaciół wędrujących przez wiejski Teksas, którzy padają ofiarą kanibalistycznej rodziny, jest prostym pretekstem do eksploracji przemocy i dehumanizacji. Film nie dba o psychologizację postaci – są one raczej symbolami, a ich losy służą budowaniu napięcia.

Kamera Hoopera pracuje jak dokumentalista: ujęcia są szorstkie, czasem drżące, a montaż nie dąży do spójności narracyjnej, lecz do tworzenia klimatu. Scena w vanie z napastliwym autostopowiczem – który bez powodu rani samego siebie – wprowadza widza w stan paranoi. Gdy autostopowicz po wyjściu z pojazdu rozmazuje krew na boku vana, staje się jasne, że nie ma tu miejsca dla logiki; przerażenie rodzi się z absurdu i brutalności.

Marilyn Burns jako Sally jest centralną postacią filmu. Jej wytrzymałość psychiczna testowana jest na granicy możliwości – przez większą część ostatniego aktu Burns gra wyłącznie strachem, bez jednej sceny, w której jej postać mogłaby choćby przez chwilę odetchnąć. Gunnar Hansen jako Leatherface staje się ikoną nie dzięki złożoności psychologicznej, lecz dzięki jej nieobecności: maska z ludzkiej skóry, piła mechaniczna i potężna postura wystarczą, by stworzyć figurę, przed którą nie ma ani ucieczki, ani negocjacji.

Film chwieje się tam, gdzie próbuje wprowadzić sens: komentarz polityczny czy społeczny. Hooper nie ma czasu ani środków na głęboką analizę – Teksańska masakra piłą mechaniczną jest przede wszystkim doświadczeniem sensorycznym. Fabuła jest luźna, a niektóre wątki (jak historia rodziny Hardesty) służą raczej jako tło dla kolejnej sceny napięcia.

Teksańska masakra piłą mechaniczną to film, który przetrwał dzięki swojej sile brutalnego realizmu. Hooper nie dba o estetykę – dźwięk piły mechanicznej, krzyki ofiar i szarpane ujęcia to wystarczające narzędzia do budowania terroru.

W momencie premiery w 1974 roku film spotkał się z mieszanymi recenzjami. Roger Ebert porównał go do „Grand Guignol”, podkreślając jego brutalność, ale i brak środków, które mogłyby uczynić zeń coś więcej niż sprawnie zrealizowane gore. Pomimo początkowego odrzucenia przez krytyków, Teksańska masakra piłą mechaniczną okazała się hitem kasowym, zarabiając ponad 30 milionów dolarów przy budżecie nieprzekraczającym 140 tysięcy. Z czasem film weszł do kanonu kina gatunkowego nie przez nostalgię, lecz dlatego, że kolejne pokolenia widzów odnajdywały w nim tę samą surowość, której późniejsze produkcje nie potrafiły odtworzyć.

Hooper zmagał się z trudnościami dystrybucji – film odrzucano ze względu na brutalność treści. Ostatecznie Bryanston Distributing Company zdecydowała się na jego wydanie, ale nawet wtedy wiele kin rezygnowało z emisji z powodu skarg na przemoc. Pomimo tych przeszkód film zdobył popularność. Spośród elementów, które wprowadził do gatunku, wystarczy wymienić użycie narzędzi mechanicznych jako broni, charakteryzację mordercy jako potężnego, maskowanego olbrzyma oraz koncepcję „final girl” – każdy z nich stał się od tej pory trwałym składnikiem slashera.

Krytycy współcześni doceniają film za jego surowość i trwałe znaczenie. W 2024 roku został wybrany do zachowania w National Film Registry, co potwierdza jego rangę kulturową, historyczną i estetyczną. Tematykę dehumanizacji przemocy i absurdalności zła potraktowano w nim z bezpośredniością, jakiej trudno szukać w ówczesnym kinie głównego nurtu, a film odczytywano jako głos w debacie o klimacie politycznym i społecznym lat siedemdziesiątych.

Teksańska masakra piłą mechaniczną nie potrzebuje efektów specjalnych ani skomplikowanej fabuły. Działa dlatego, że Hooper konsekwentnie odmawia widzowi jakiegokolwiek ukojenia: nie ma tu wyjaśnienia motywów, nie ma terapeutycznej puenty, nie ma porządku przywróconego przez policję czy racjonalność. Leatherface nie jest potworem z bajki, któremu można zajrzeć w duszę – jest siłą pozbawioną wewnętrznego życia, a właśnie ta pustka okazuje się bardziej przerażająca niż jakakolwiek zbrukana psychologia.