Marion Bailey: czterdzieści lat na marginesie filmów Mike’a Leigh, teraz w centrum

Marion Bailey

Photo: W!ZARD Radio Media / CC BY 3.0, via Wikimedia Commons

Urodzony	5 maja 1951 Bushey, Hertfordshire, England
Zawód	Aktorka
Znany z	Sprzymierzeni, Vera Drake, Dama w vanie
Nagrody	2 SAG (wspólna)

Pod koniec Tender Loving Care starsza para, Birdie i Geoff, śpiewa sobie nawzajem „Daisy Bell”. To tak intymna chwila, że Dave Calhoun, recenzując film dla Screen, napisał, iż czuje się, jakby naruszał czyjąś prywatność. Birdie gra Marion Bailey. Z Mike’em Leigh’em współpracuje od ponad czterech dekad, a w większości jego filmów pojawiała się na skraju kadru: raz jako ciotka, innym razem jako sąsiadka. Tym razem jest jedną z czworga głównych bohaterów, a małżeństwo, wokół którego osnuto film, należy właśnie do niej.

Krytycy nie mogli pominąć drugiego planu tej historii. Rosie, pracownicę socjalną, którą Birdie traktuje jak drugą córkę, gra Alice Bailey Johnson — córka Bailey i dramaturga Terry’ego Johnsona, a zarazem stosunkowo nowa twarz na ekranie. Leigh, który napisał scenariusz i wyreżyserował film, jest partnerem Bailey. Opowieść o rodzinie z więzów krwi i tej z wyboru powstała po części za sprawą jednej z takich rodzin.

Jest córką Rose i Williama Bailey. Urodziła się 5 maja 1951 roku w szpitalu Bushey w hrabstwie Hertfordshire, a dorastała w Harrow, na północno-zachodnich obrzeżach Londynu. Uczyła się w Pinner County Grammar School, dołączyła do National Youth Theatre i kształciła się w Guildhall School of Music and Drama. Teatr przez całą jej karierę pozostawał jej zawodowym kręgosłupem.

Po raz pierwszy pracowała z Leigh’em na scenie. W 1981 roku wystąpiła w jego sztuce Goosepimples, granej na West Endzie, a magazyn Plays and Players nominował ją do tytułu najbardziej obiecującej debiutantki. Dwa lata później reżyser obsadził ją w Meantime, swoim filmie o bezrobotnej rodzinie ze wschodniego Londynu. Zagrała Barbarę, sztywno trzymającą się konwenansów ciotkę, której uporządkowane życie niezręcznie kontrastuje z życiem jej siostry.

W kolejnej dekadzie to telewizja, bardziej niż kino, przyczyniła się do rozpoznawalności Bailey. Grała główne role w serialach To Have and to Hold, Jury i Charlie, a także regularnie pojawiała się w ówczesnych produkcjach kryminalnych — od Inspector Morse po Agatha Christie’s Poirot. Później dołączyły do nich Casualty, A Touch of Frost i Midsomer Murders. Pracowała regularnie, dzięki czemu jej twarz stała się widzom znajoma na długo przed tym, zanim większość z nich potrafiłaby podać jej nazwisko.

Leigh ponownie obsadził ją w swoich filmach All or Nothing, w roli Carol, oraz Vera Drake, gdzie zagrała panią Fowler. Przełomem okazał się Mr. Turner. Jako Sophia Booth, właścicielka pensjonatu w Margate, która została towarzyszką J. M. W. Turnera w ostatnich latach jego życia, partnerowała Timothy’emu Spallowi i wniosła najwięcej czułości do filmu o szorstkim, pomrukującym geniuszu. London Film Critics’ Circle nominowało ją do nagrody dla najlepszej aktorki drugoplanowej. W Peterloo zagrała Lady Conyngham, metresę księcia regenta, w filmie bardziej zainteresowanym masakrą niż dworem.

Etykieta, która od lat się za nią ciągnie — partnerka Mike’a Leigha — krzywdzi ją na dwa sposoby. Sugeruje, że role zawdzięczała bliskości z reżyserem, choć większość kariery spędziła z dala od niego: w dramatach ITV i BBC, na scenach Royal Court, Old Vic, w Chichester i Hampstead, a także w filmach Roberta Zemeckisa, Allied, oraz Nicholasa Hytnera, The Lady in the Van. Zarazem przesłania fakt, jak oszczędnie Leigh ją obsadzał. Między Meantime a Tender Loving Care jej role w jego filmach były drugoplanowe, niektóre bardzo krótkie. Dopiero teatr pokazał, jak wiele potrafi udźwignąć — przede wszystkim sztuka Moiry Buffini Handbagged, w której grała królową w Tricycle, a później na West Endzie, spierając się z Margaret Thatcher na tle cotygodniowych audiencji z lat 80.

Najszersza publiczność poznała ją dzięki innej rodzinie królewskiej. W trzecim i czwartym sezonie The Crown przejęła po Victorii Hamilton rolę królowej Elżbiety, Królowej Matki, w obsadzie, która podczas dwóch kolejnych ceremonii zdobyła nagrodę Gildii Aktorów Ekranowych dla najlepszego zespołu aktorskiego w serialu dramatycznym. Po tym, jak zagrała na scenie Elżbietę II, wcieliła się na Netflixie w matkę monarchini.

Kolejne lata przyniosły jej różnorodne i liczne role. W ekranizacji All the Light We Cannot See Netfliksa zagrała Madame Manec, a w Good Boy wystąpiła u boku Bena Whishawa. Ten krótkometrażowy film trafił na oscarową shortlistę. W 2025 roku wcieliła się w Kath Sharman w Murder Before Evensong, ekranizacji wiejskiej zagadki kryminalnej Richarda Colesa, i dołączyła do obsady serialu BBC Prisoner 951, opowiadającego o uwięzieniu Nazanin Zaghari-Ratcliffe w Iranie. Na scenie wystąpiła w Medea Dominica Cooke’a w teatrze @sohoplace oraz w To Have and To Hold Richarda Beana w Hampstead, w reżyserii Terry’ego Johnsona.

Potem przyszedł czas na Tender Loving Care. Film opowiada o dwojgu pracowników socjalnych z Ealing: Amy, granej przez Kate O’Flynn, i Rosie, a także o starzejących się rodzicach Amy, Birdie i Geoffie, którym trudno jej się zwierzyć. W Geoffa wciela się Paul Jesson; mężczyzna zaczyna mieć problemy z pamięcią. Światowa premiera filmu odbyła się we wrześniu na Telluride Film Festival. Później obraz zdobył Złotą Muszlę w San Sebastián, a także nagrodę za scenariusz i wspólną nagrodę dla O’Flynn za rolę główną. TheWrap nazwał Bailey i Jessona „kradnącymi każdą scenę”. Calhoun z Screen uznał, że relacja Birdie i Geoffa, którzy „wciąż są sobą zachwyceni”, została przedstawiona w poruszający sposób.

Birdie jest też zabawna — właśnie tu widać, jak wiele dało Bailey wieloletnie doświadczenie z improwizowaną metodą pracy Leigha. Kiedy Amy w końcu przyznaje, że jej związek dobiegł końca, Birdie zachowuje poważną minę, dopóki córka nie wyjdzie, a potem pozwala, by jej radość ujrzała światło dzienne — i dzieli się nią z przyjaciółką. To drobny moment, zbudowany tak, jak Leigh buduje wszystko: na bazie postaci, z którą aktor żyje przez wiele miesięcy. Bailey gra tę scenę, nie próbując zaskarbić sobie sympatii widzów.

Bleecker Street wprowadzi film do amerykańskich kin w grudniu, a StudioCanal pokaże go na brytyjskich ekranach w lutym. W przypadku aktorki, która w filmach Leigha przez większość czasu pozostawała na uboczu, odwrócenie ról jest całkowite: nagrodzony w San Sebastián film opowiada o długim małżeństwie, a ona gra jedną z jego dwóch połówek.

Najważniejsze filmy

Tagi: aktorki, kino brytyjskie, The Crown, Mike Leigh, Tender Loving Care, Vera Drake, Marion Bailey

Powiązane osoby

Janet Leigh

Parker Posey

Esmé Creed-Miles

Laurie Metcalf

Angourie Rice

Mia Farrow